İran’dan ithalatta tercihli tarife uygulaması geçici olarak durduruldu

Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan yazı ile Türkiye–İran Tercihli Ticaret Anlaşması (TTA) kapsamında kullanılan menşe ispat belgelerine ilişkin önemli bir uygulama değişikliğine gidildi.

Bakanlık tarafından yapılan incelemelerde, İran tarafından düzenlenen bazı menşe ispat belgelerinin TTA hükümlerine uygun olmadığı tespit edildi. Özellikle söz konusu belgelerin 11 numaralı hanesinde bulunması gereken “gümrük vizesi” yerine İran ticaret odalarının kaşelerinin kullanıldığı ve İran gümrük idarelerinin anlaşmada yer alan bazı yükümlülükleri yerine getirmediği belirlendi.

TTA kapsamında menşe ispat belgelerinin geçerli olabilmesi için, söz konusu belgelerin ihracatçı ülkenin gümrük idaresi tarafından mühürlenmesi ve onaylanması gerekiyor. Ancak yapılan incelemelerde bu şartın çoğu belgede yerine getirilmediği anlaşıldı.

Ayrıca Türkiye ile İran arasında yalnızca TTA değil, aynı zamanda D-8 Tercihli Ticaret Anlaşması ve TPS-OIC tercihli ticaret sistemi de uygulanıyor. Bu nedenle ithalat işlemlerinde üç farklı tercihli menşe belgesi ve ayrıca ticaret odaları tarafından düzenlenen menşe şahadetnamesi kullanılabiliyor. Belgelerin isim benzerliği nedeniyle uygulamada karışıklık yaşandığı ve bazı belgelerin sehven kabul edildiği ifade edildi.

1 Ocak 2026’dan itibaren yeni uygulama

Bakanlık tarafından alınan karar doğrultusunda:

• 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren İran’dan ithalatta TTA kapsamında ibraz edilen menşe ispat belgeleri kabul edilmeyecek.

• Söz konusu belgeler için ceza uygulanmayacak, ancak tercihli tarife talebi reddedilecek.

• 1 Ocak 2026 öncesi işlemler için geriye dönük işlem yapılmayacak.

• Devam eden sonradan kontrol talepleri yükümlü lehine sonuçlandırılacak.

• Yeni sonradan kontrol talepleri başlatılmayacak.

Bu uygulama, İran makamlarının menşe belgeleri ve ilgili gümrük idarelerine ilişkin gerekli bildirimleri Türkiye’ye iletmesine kadar geçici olarak uygulanacak.

Bakanlık, İran tarafından gerekli düzeltmelerin yapılması ve resmi bildirimlerin gönderilmesi halinde mevcut uygulamanın yeniden değerlendirileceğini açıkladı.

Bu gelişme özellikle İran’dan yapılan ithalatlarda tercihli vergi avantajından yararlanan firmalar için önemli bir değişiklik anlamına geliyor.